MÔN :SINH HỌC 9

KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu hỏi : Nhiệt độ của môi trường có ảnh hưởng tới
đặc điểm hình thái và hoạt động sinh lí của sinh vật
như thế nào ?
Trả lời : Mỗi loài sinh vật chỉ sống được trong một
giới hạn nhiệt độ nhất định.
- Nhiệt độ ảnh hưởng tới các đặc điểm hình thái (thực
vật rụng lá, có lớp bần dày, có vảy mỏng bao bọc chồi
lá..., động vật có lông dày).
- Nhiệt độ có ảnh hưởng tới hoạt động sinh lí của sinh
vật như quang hợp, hô hấp,...
- Nhiệt độ có ảnh hưởng tới tập tính của động vật như
tập tính tránh nóng , tránh lạnh như ngủ đông,...

BÀI 44

Bài 44: ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

I/ QUAN HỆ CÙNG LOÀI:

Rừng thông

Dừa nước

Nhóm
cá thể

Đàn voi rừng

Đàn kiến

Caùc sinh vaät cuøng loaøi soáng gaàn nhau vaø lieân heä vôùi nhau,
hình thaønh nhoùm caù theå.

Bài 44: ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

I/ QUAN HỆ CÙNG LOÀI:

Vậy trong một nhóm
cá thể có những mối
quan hệ nào?

- Mối quan hệ hỗ trợ
và mối quan hệ cạnh
tranh

Bài 44: ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

I. QUAN HEÄ CUØNG LOAØI :
1. QUAN HỆ HỖ TRỢ

Khi nào các sinh vật trong nhóm cá thể hỗ trợ nhau ?
Khi điều kiện sống đầy đủ ( thức ăn , nơi ở, đối tượng mùa
sinh sản )

QUAN HỆ CÙNG LOÀI –HỖ TRỢ

H 1: HT LIỀN RỄ Ở CÂY THÔNG

H 4 :BẢO VỆ NHAU -ĐÀN TRÂU
RỪNG HỢP SỨC ĐUỔI SƯ TỬ

H 2 :CÂY MỌC GẦN NHAU CÙNG
NHAU CHỐNG LẠI GIÓ BÃO

H 5 : ĐÀN SƯ TỦ HỢP TÁC SĂN
MỒI –TÌM THỨC ĂN DỄ DÀNG

H 3 : THỤ PHẤN KẾT HẠT TỐT

ĐẢM BẢO SINH SẢN

Bài 44: ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

I. QUAN HEÄ CUØNG LOAØI :
1. QUAN HỆ HỖ TRỢ

* Thực vật

- Hiện tượng liền rễ
- Chống gió bão
- Thụ phấn kết hạt tốt
* Động vật
- Bảo vệ nhau
- Tìm thức ăn dễ dàng hơn
- Đảm bảo sinh sản.

Bài 44: ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

I. QUAN HEÄ CUØNG LOAØI :
2. QUAN HỆ CẠNH TRANH

Hỗ trợ nhau là thế
nhưng khi nào các
sinh vật cùngloài
chuyển qua cạnh tranh
?

Khi gặp điều kiện bất lợi
( Thiếu thức ăn , nơi ở,
tranh giành nhau con cái
trong mùa sinh sản …)

Bài 44: ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

I. QUAN HEÄ CUØNG LOAØI :
2. QUAN HỆ CẠNH TRANH

- Nhóm 2 lên trình bày bài chuẩn bị mối quan hệ cạnh tranh

QUAN HỆ CÙNG LOÀI – CẠNH TRANH

H1 :HIỆN TƯỢNG TỰ TỈA THƯA Ở H2, 3 :CÂY CẠNH TRANH VỀ ÁNH SÁNG , THÂN CÂY CÒI CỌC
THỰC VẬT ( TỈA CÀNH TỰ NHIÊN )

H 4 ,5 :ĐÁNH NHAU ĐỂ TRANH GIÀNH THỨC ĂN,
NƠI Ở, ĐỰC CÁI TRONG MÙA SINH SẢN

H 6 :ĂN THỊT ĐỒNG LOẠI

Bài 44: ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

I. QUAN HEÄ CUØNG LOAØI :
2. QUAN HỆ CẠNH TRANH

 - Khi điều kiện bất lợi

sinh vật cùng loài cạnh tranh

nhau.
- Các cá thể cạnh tranh gay gắt, dẫn đến hiện tượng
tách nhóm.

Một số cá thể phải tách ra khỏi nhóm.

Bài tập: tìm câu đúng trong các câu sau:
1. Hiện tượng cá thể tách ra khỏi nhóm làm tăng khả năng
cạnh tranh giữa các cá thể.
2. Hiện tượng cá thể tách ra khỏi nhóm làm cho nguồn thức
ăn cạn kiệt nhanh chóng.
3. Hiện tượng cá thể tách ra khỏi nhóm làm giảm nhẹ cạnh
tranh giữa các cá thể, hạn chế sự cạn kiệt nguồn thức ăn.

Bài 44: ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

I. QUAN HEÄ CUØNG LOAØI :
2. QUAN HỆ CẠNH TRANH

Liên hệ thực tế: Trong chăn nuôi, cần phải làm gì để tránh sự
cạnh tranh gay gắt giữa các cá thể, làm giảm năng suất vật nuôi?

Nuôi gà đàn, lợn đàn…. với mật độ hợp lí, cung cấp đủ thức ăn,
nước uống, đảm bảo tỉ lệ giới tính….cho chúng. Các con vật sẽ
tranh nhau ăn, chúng sẽ ăn nhiều hơn → mau lớn.

Bài 44: ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

II. QUAN HEÄ KHÁC LOAØI :

Bảng 44: Các mối quan hệ khác loài
Quan hệ
Cộng sinh
Hỗ trợ

Hội sinh

Cạnh
tranh
Đối
địch

Kí sinh
nửa kí
sinh
Sinh vật
ăn sinh
vật khác

Đặc điểm

Sự hợp tác cùng có lợi giữa các loài sinh vật
Sự hợp tác giữa hai loài sinh vật, trong đó
một bên có lợi còn bên kia không có lợi và cũng
không có hại
Các sinh vật khác nhau tranh giành thức ăn,
nơi ở và các điều kiện sống khác của môi trường.
Các loài kìm hãm sự phát triển của nhau.
Sinh vật sống nhờ trên cơ thể sinh vật khác,
lấy các chất dinh dưỡng, máu từ sinh vật đó.
Gồm các trường hợp: động vật ăn thịt con
mồi, động vật ăn thực vật, thực vật bắt sâu bọ.

Bài 44: ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT
I. QUAN HEÄ CUØNG LOAØI:
II. QUAN HEÄ KHAÙC
LOAØI:



Hoã trôï

Quan heä
khaùc loaøi

Coäng sinh
Hoäi sinh

Caïnh tranh
Kí sinh vaø nöûa kí sinh

Ñoái ñòch

Sinh vaät aên sinh vaät khaùc

Quan hệ
Hỗ
trợ

Đối
địch

Ví dụ

Kí hiệu

Cộng sinh

+ +

1, 9

Hội sinh

+ 0

5, 6

Cạnh tranh

- -

2,7

Kí sinh nửa
kí sinh

+ -

4, 8

Sinh vật ăn
sinh vật
khác

+,-

3, 10

+ : CÓ LỢI

- : CÓ HẠI

0 : KHÔNG HẠI, KHÔNG LỢI

1. ÔÛ ñòa y, caùc sôïi naám huùt nöôùc vaø muoái khoaùng töø moâi tröôøng cung
caáp cho taûo, taûo haáp thu nöôùc, muoái khoaùng vaø naêng löôïng aùnh saùng
maët trôøi toång hôïp neân caùc chaát höõu cô, naám vaø taûo ñeàu söû duïng caùc
saûn phaåm höõu cô do taûo toång hôïp (H.44.2)
2. Treân moät caùnh ñoàng luùa, khi coû daïi phaùt trieån, naêng suaát luùa giaûm .

6. Caù eùp baùm vaøo ruøa bieån, nhôø ñoù caù
ñöôïc ñöa ñi xa.
7. Deâ vaø boø cuøng aên coû treân moät caùnh
ñoàng.

3. Höôu, nai vaø hoå cuøng soáng trong moät caùnh röøng. Soá löôïng höôu, nai bò 8. Giun ñuõa soáng trong ruoät ngöôøi.
khoáng cheá bôûi soá löôïng hoå .
4. Raän vaø beùt soáng baùm treân da traâu, boø. Chuùng soáng ñöôïc nhôø huùt maùu 9. Vi khuaån soáng trong noát saàn ôû reã caây
hoï Ñaäu (hình 44.3)
cuûa traâu, boø.
10. Caây naép aám baét coân truøng.
5. Ñòa y soáng baùm treân caønh caây.

Bài 44: ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT
I/QUAN HỆ CÙNG LOÀI:

II/ QUAN HỆ KHÁC LOÀI:
1/ Ở địa y, các sợi nấm hút nước và
muối khoáng từ môi trường cung
cấp cho tảo, tảo hấp thụ nước và
muối khoáng và năng lượng ánh
sáng mặt trời tổng hợp nên các chất
hữu cơ, nấm và tảo đều sử dụng các
sản phẩm hữu cơ do tảo tổng hợp
(H 42.2).

Sợi nấm

Tảo đơn bào
H4 2.2 ĐỊA Y

9/ Vi khuẩn sống trong nốt sần ở rễ
cây họ đậu (H43.3)

HỖ TRỢ (Cộng sinh)

Bài 44: ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT
I/QUAN HỆ CÙNG LOÀI:

II/ QUAN HỆ KHÁC LOÀI:
5/ Địa y sống bám trên cành
cây

6/ Cá ép bám vào rùa biển, nhờ
đó cá được đưa đi xa.
CÁ
ÉP

HỖ TRỢ ( Hội sinh )

RÙA
BIỂN

Bài 44: ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT
I/QUAN HỆ CÙNG LOÀI:

II/ QUAN HỆ KHÁC LOÀI:
2/ Trên một cánh đồng
lúa, khi cỏ dại phát triển
năng suất lúa giảm

Lúa
Cỏ dại

7/ Dê và bò cùng ăn cỏ trên một
cánh đồng.

ĐỐI ĐỊCH (Cạnh tranh)

Bài 44: ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT
I/QUAN HỆ CÙNG LOÀI:

II/ QUAN HỆ KHÁC LOÀI:
4/ Rận và ve bét sống bám trên da
trâu, bò. Chúng sống được nhờ
hút máu của trâu, bò.

8/ Giun đũa sống trong ruột người.

ĐỐI ĐỊCH (Kí sinh , nửa kí sinh)

Bài 44: ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT
I/QUAN HỆ CÙNG LOÀI:

II/ QUAN HỆ KHÁC LOÀI:
3/ Hươu, nai và hổ cùng sống trong
một cánh rừng. Số lượng hươu, nai bị
khống chế bởi số lượng hổ.

10/ Cây nắp ấm bắt côn trùng.

ĐỐI ĐỊCH (Sinh vật ăn sinh vật
khác)

Trong nông nghiệp con người đã lợi dụng mối quan hệ đối địch
giữa các sinh vật khác loài để :
- Dùng thiên địch tiêu diệt sinh vật có hại.
- Đây là biện pháp sinh học, diệt được sinh vật gây
hại mà không gây ô nhiễm môi trường.

Nuôi mèo bắt chuột

Vịt ăn ốc bươu vàng, ăn sâu…

Bảng 44: Các mối quan hệ khác loài
Hỗ
trợ

Quan hệ
Cộng sinh

Đặc điểm

+

+

Hội sinh

+

0

Cạnh tranh

+
+

-

Đối
Kí sinh, nửa kí sinh
địch

Sinh vật ăn sinh vật khác

+ : CÓ LỢI

- : CÓ HẠI

0 : KHÔNG HẠI, KHÔNG LỢI

Bài 44: ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT
I. QUAN HEÄ CUØNG LOAØI:
II. QUAN HEÄ KHAÙC
LOAØI:

Hoã trôï
Quan heä
khaùc loaøi

Coäng sinh (+,+)
Hoäi sinh (+,0)
Hợp tác đơn giản ( +,+ )
Caïnh tranh (-,-)
Kí sinh vaø nöûa kí sinh (+,-)

Ñoái ñòch

Sinh vaät aên sinh vaät khaùc (+,-)
Ức chế cảm nhiễm (+,-)

CON NGƯỜI

Làm việc theo nhóm . “ Đoàn kết là sức mạnh ”

Chiến tranh

TRÒ CHƠI

Trên cây nhãn có một số loài sinh vật . Em hãy xác
định các mối quan hệ có trên cây nhãn ?
1. Bọ xít hút nhựa
cây

2. Tò vò bắt nhện

Đáp án :

1. Kí sinh, nửa kí sinh
2. Sinh vật ăn sinh vật khác

4. Nhện chăng
tơ bắt bọ xít

3. Phong lan bám
vào cây nhãn

3. Hội sinh
4. Sinh vật ăn sinh vật khác

Höôùng daãn veà nhaø
- Trả lời câu 1,2, 3, 4
SGK trang 134.
- Kẻ bảng 45.1; 45.2;
45.3 của bài thực hành
45-46 SGK.