Chủ đề 10:

NĂNG LƯỢNG
VÀ CUỘC SỐNG

Tiết 117,118,119,120.

BÀI 41.NĂNG LƯỢNG

Hằng ngày, em thường thực hiện rất nhiều các
hoạt động như: Kéo đẩy đồ vật, đi bộ, đi xe đạp,…
Tất cả các hoạt động này đều cần có năng lượng. Mặt
khác, khi thực hiện các hoạt động đó em đã tác dụng
lực lên các vật. Vậy, giữa năng lượng và lực tác dụng
lên các vật có liên hệ với nhau như thế nào?

Nội dung
bài học

01

Các dạng năng lượng

02

Đặc trưng của năng lượng

03

Nhiên liệu và năng lượng tái tạo

04

Củng cố

Năng lượng có từ đâu?

01
Các dạng năng lượng

Có bao nhiêu dạng
năng
lượng
xung
quanh chúng ta?

Tìm hiểu một số dạng năng lượng

ĐỘNG NĂNG

THẾ NĂNG HẤP DẪN

NHIỆT NĂNG

ĐIỆN NĂNG

THẾ NĂNG ĐÀN HỒI

QUANG NĂNG

HÓA NĂNG

*Tìm hiểu một số dạng năng lượng:
- Động năng: là năng lượng mà một vật có do chuyển động.
- Thế năng hấp dẫn: là năng lượng vật có được khi ở trên cao so với mặt
đất.
- Thế năng đàn hồi: là năng lượng mà những vật như lò xo, dây cao su,
…có được khi bị biến dạng.
- Quang năng: Mặt Trời, bóng đèn, ngọn lửa, …phát ra ánh sáng. Ánh
sáng mang năng lượng và được gọi là quang năng.
- Nhiệt năng: cốc nước nóng, hòn than đang cháy, … có năng lượng dưới
dạng nhiệt năng.
- Điện năng: Các nhà máy nhiệt điện, điện gió, thủy điện, …sản xuất ra
điện năng và được truyền tải qua đường dây tải điện đến nơi tiêu thụ.
- Hóa năng: là năng lượng có được do quá trình biến đổi hóa học tạo ra.

?1. Hãy nêu các hoạt động trong cuộc sống hằng ngày của em
có sử dụng các dạng năng lượng như động năng, quang năng,
nhiệt năng, điện năng, hóa năng.
TL: - Động năng: các phương tiện giao thông chạy trên
đường, con chim đang bay, …
- Quang năng: Ngọn lửa phát ra ánh sáng, mắt trời phát ra
ánh sáng, bóng đèn, …
- Nhiệt năng: bàn là ủi quần áo, máy sưởi,…
- Điện năng: trạm phát điện gió, thủy điện,…
- Hóa năng: năng lượng trong cục pin, xăng dầu,…

Kể tên dạng năng lượng có liên quan đến hoạt động
được mô tả trong hình sau:
TL: Dạng năng lượng

có liên quan đến hoạt
động được mô tả ở
hình là động năng và
thế năng đàn hồi.

- Có bao nhiêu tiêu chí phân loại dạng năng lượng?
- Phân loại các dạng năng lượng theo tiêu chí nào? Kể ra.
- Nêu một số nguồn tạo ra các loại năng lượng như cơ
năng, nhiệt năng, điện năng, quang năng, hoá năng,...?

HOẠT ĐỘNG CÁ NHÂN

Bài tập vận dụng
Câu 2. Em hãy nêu một số dạng năng lượng mà
nguồn sản sinh ra nó là liên tục, được coi là vô
hạn và một số dạng năng lượng mà nguồn sản
sinh ra nó là hữu hạn.
Câu 3. Theo em, những dạng năng lượng nào
trong quá trình khai thác - sử dụng sẽ gây ảnh
hưởng xấu tới môi trường? Nêu một số ví dụ.

Trả lời
Câu 2:
Một số dạng năng lượng mà nguồn sản sinh ra nó là hữu hạn như than đá, dầu mỏ,...
Một số dạng năng lượng mà nguồn sản sinh ra nó được coi là vô hạn như năng lượng
mặt trời, năng lượng gió,...

Câu 3: Những dạng năng lượng mà trong quá trình khai thác - sử dụng sẽ gây ảnh
hưởng xấu tới môi trường là dạng năng lượng được sinh ra từ nhiên liệu hoá thạch
như than đá, dầu mỏ,...
Ví dụ: Khai thác than đá, dầu mỏ tạo ra lượng lớn khói, bụi làm ô nhiễm không
khí, gây ô nhiễm nguồn nước, làm phá huỷ hệ sinh thái và đa dạng sinh vật,...

?4. Quan sát thí nghiệm trong hình 41.2, sau khi buông vật 1,
nó chuyển động xuống phía dưới và va chạm với vật 2, đẩy
vật 2 chuyển động. Hãy cho biết năng lượng ban đầu của vật 1
trong trường hợp nào lớn hơn? Vì sao? Lực do vật 1 tác dụng
lên vật 2 khi va chạm trong trường hợp nào lớn hơn?

?4. Vật 1 trong hai trường
hợp, trường hợp nào có năng
lượng lớn hơn? Vì sao?

TL:Năng lượng ban đầu
của vật 1 trong trường hợp
hình 41.2a lớn hơn vì nó ở
độ cao lớn hơn.

?4. Khi vật 1 va chạm vật 2
lực trong trường hợp nào lớn
hơn?

TL:Lực do vật 1 tác dụng lên
vật 2 khi va chạm trong
trường hợp hình 41.2a lớn
hơn

?5/ Năng lượng gió
trong hình nào lớn hơn?
?5. Lực tác dụng của
gió trong hình nào
mạnh hơn?

03
?5. Mối liên hệ
giữa năng lượng và
lực như thế nào?

02

01

TL:Năng lượng
gió trong hình b
lớn hơn
TL: Năng lượng gió
càng lớn thì tác dụng
lực lên cây hình b mạnh
lớn.
TL: Năng lượng của vật càng lớn
thì nó có khả năng gây ra tác dụng
lực càng lớn lên các vật khác.

Bài tập vận dụng
Trong hình 41.1c, khi lò xo bị nén nhiều hơn thì
năng lượng của nó sẽ tăng hay giảm? Lực lò xo
tác dụng lên tay sẽ thay đổi như thế nào?
Lời giải
Trong hình 41.1c, khi lò xo bị nén nhiều hơn thì
năng lượng của nó sẽ tăng lên.
Lực do lò xo tác dụng lên tay sẽ tăng lên.

03
Nhiên liệu và năng lượng tái tạo

Gỗ

Gas
Chúng được gọi
Nhiên liệu
chung là gì?

Xăng

HOẠT ĐỘNG NHÓM

Câu 1: Khi bị đốt cháy, nhiên liệu giải
phóng năng lượng dưới dạng nào?
Câu 2: Biểu hiện nào thể hiện các dạng
năng lượng đó?

Trả lời
Câu 1: Khi bị đốt cháy, nhiên
liệu giải phóng năng lượng dưới
dạng nhiệt và ánh sáng.
Câu 2: Biểu hiện làm cho môi
trường xung quanh nóng lên và
làm sáng thêm không gian xung
quanh.

3. Nhiên liệu và năng lượng tái tạo:
a) Nhiên liệu:
- Nhiên liệu là các vật liệu khi bị đốt cháy giải phóng
năng lượng dưới dạng nhiệt và ánh sáng.

Bài tập vận dụng
Em hãy cho biết những ứng dụng trong
đời sống khi đốt cháy nhiên liệu.
Lời giải
- Củi, ga dùng trong nấu ăn; than đá dùng để
cung cấp cho nhà máy nhiệt điện hoạt động;
xăng dầu dùng cho các động cơ nhiệt,...

Quan sát hình ảnh và trả lời
các câu hỏi

1. Hình ảnh sau sử dụng năng lượng gì?
Sử dụng năng lượng gió.
2. Nguồn cung cấp năng lượng đó như
thế nào?
Nguồn cung cấp năng lượng đó
được xem như vô hạn.

3. Theo nguồn gốc vật chất của năng lượng, năng lượng gió thuộc dạng năng
lượng nào?
Theo nguổn gốc vật chất của năng lượng, năng lượng gió thuộc dạng năng
lượng tái tạo.

3. Nhiên liệu và năng lượng tái tạo:
b) Năng lượng tái tạo:
- Năng lượng tái tạo là năng lượng từ những nguồn liên tục
được coi là vô hạn như Mặt Trời, gió, thủy triều, sóng,...

Bài tập vận dụng
- Khi bắn cung, mũi tên nhận
được năng lượng và bay đi. Mũi
tên có năng lượng ở dạng nào?
Lời giải
Khi bắn cung, mũi tên nhận được
năng lượng và bay đi. Mũi tên có
năng lượng ở dạng cơ năng vì nó
chuyển động và ở trên cao so với
mặt đất.

MỞ RỘNG

04
Luyện tập

1
2
3
4
5

CÂU 1
Khi bắn cung, mũi tên nhận được
năng lượng và bay đi. Mũi tên có
năng lượng ở dạng nào?
A. Cơ năng

B. Động năng

C. Thế năng

D. Hóa năng

CÂU 2
Những trường hợp nào dưới đây là
biểu hiện của nhiệt năng?

A. Phản chiếu được ánh sáng
C. Truyền được âm

B. Làm cho vật nóng lên
D. Làm cho vật chuyển động

CÂU 3
Vật liệu nào không phải là nhiên
liệu?
A. Than đá.

B. Hơi nước.

C. Gas.

D. Khí đốt.

CÂU 4
Nguồn năng lượng nào dưới đây là
nguồn năng lượng tái tạo?
A. Gió.
C. Than.

B. Dầu.
D. Khí tự nhiên.

CÂU 5
Trong các dụng cụ và thiết bị điện
sau đây, thiết bị nào chủ yếu biến
đổi điện năng thành nhiệt năng?
A. Máy quạt.
C. Máy bơm nước.

B. Máy khoan.
D. Bàn là điện.

Câu 6.
Lấy ví dụ chứng tỏ năng lượng đặc trưng cho khả năng
tác dụng của lực
Câu 7.
Hãy nêu một số nhiên liệu thường dùng và sự ảnh hưởng
của việc sử dụng các nhiên liệu đó đối với môi trường.

Câu 6.
Lấy ví dụ chứng tỏ năng lượng đặc
trưng cho khả năng tác dụng của lực
Lời giải
Khi bật quạt điện, điện năng cung cấp cho quạt đã tạo ra lực làm
cho quạt quay. Điện năng cung cấp càng lớn thì lực tác dụng càng
mạnh làm quạt quay càng nhanh.
Khi bắn cung, cung thủ đã tác dụng lực và truyền năng lượng làm
cho dây cung và cánh cung biến dạng. Cung biến dạng càng
nhiều, nó có năng lượng càng lớn, sẽ tác dụng lực càng mạnh làm
cho mũi tên bay càng nhanh và càng xa.

Câu 7.
Hãy nêu một số nhiên liệu thường dùng và sự ảnh hưởng
của việc sử dụng các nhiên liệu đó đối với môi trường.

Lời giải
Một số nhiên liệu thường dùng: Than đá, xăng, củi,...
Sự ảnh hưởng của việc sử dụng các nhiên liệu đối với
môi trường: Gây ô nhiễm môi trường, tạo hiệu ứng nhà
kính làm nhiệt độ Trái Đất ngày càng tăng, chặt phá
rừng dẫn đến hạn hán và lũ quét,...

Câu 3- SGK: Hãy chọn tên dạng năng lượng ở cột A phù hợp với tất
cả các nguồn cung cấp ở cột B
A: Dạng năng lượng
1. Cơ năng
2. Nhiệt năng
3. Điện năng
4. Quang năng
5. Hóa năng

B: Nguồn cung cấp
a) Đèn LED, Mặt Trăng, Mặt Trời
b) Gas, pin, thực phẩm
c) Quả bóng đang lăn, lò xo dãn, tàu lượn trên cao
d) Lò sưởi, Mặt Trời, bếp gas
e) Pin mặt trời, máy phát điện, tia sét

Lời giải
1-c; 2-d; 3-e; 4-a; 5-b

Câu 4.
Hoàn thành các thông tin bằng cách đánh dấu vào cột phù
hợp theo mẫu bảng sau
Loại năng lượng Tái tạo
Năng lượng dầu
mỏ
Năng lượng mặt
trời
Năng lượng hạt
nhân
Năng lượng than
đá

√
√

Chuyển hóa
toàn phần

√
√

Sạch

√
√

Ô nhiễm môi
trường

√

√

Dặn dò
- Học bài.
- Xem trước bài mới : “Bảo toàn
năng lượng và sử dụng năng lượng”

Thank
You !!

Giáo viên: Đặng Thị Quế Liên